Od pametnih asistenata i autonomnih vozila do recimo medicinskih dostignuća, inovacije brišu granice nemogućeg, mijenjajući naše živote na neočekivane načine.
Tako smo krajem prošle godine dobili neočekivane vijesti koje se odnose na električnu energiju, a stigle su iz – Finske.
“Struja je besplatna! Finska je uspešno testirala novi način prenosa električne energije kroz vazduh, bez žica, utikača ili fizičkog kontakta. Korišćenjem blagih, niskofrekventnih radio-talasa, inženjeri su uspeli da napajaju male uređaje na udaljenosti unutar jedne prostorije, dokazujući da pravi bežični prenos energije više nije samo ideja – već funkcioniše u realnim uslovima”, piše u jednoj od objava na Fejsbuku (1,2,3,4)
Ipak, ove tvrdnje nijesu zasnovane na naučnim istraživanjima, riječ je o pogrešnom tumačenju rezultata.
Tačno je da se u Finskoj zaista sprovode istraživanja bežičnog prenosa male količine energije u kontrolisanim uslovima, ali (još uvijek) nema naznaka da bi se moglo govoriti o komercijalnoj primjeni za velike potrošače električne energije.
Tačnije, istraživači sa Univerziteta u Helsinkiju i saradnici su pokazali da fokusirani ultrazvučni talasi mogu da vode male električne varnice kroz vazduh. (arhivirano) Zvučni talasi mijenjaju gustinu vazduha, stvarajući poželjnu putanju za električno pražnjenje.
Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu Science Advances i predstavljeni su u zvaničnim univerzitetskim saopštenjima.
Međutim, ovaj eksperiment je uključivao sitne varnice na kratkim rastojanjima, a ne kontinuiranu ili upotrebljivu električnu energiju za uređaje ili mreže. Sami istraživači opisuju rad kao fundamentalno istraživanje, a ne kao energetski sistem spreman za upotrebu.
Ovom temom bavile su se i kolege sa portala Istinomer koji navode da ključna greška u viralnom tumačenju leži u poistovjećivanju prenosa podataka i prenosa energije. Bežične mreže funkcionišu sa veoma slabim signalima jer prenose podatke, dok električna energija zahtijeva konkretnu snagu na prijemniku. Kod radio-talasa ta snaga naglo opada sa rastojanjem, zbog čega bi za napajanje uređaja u jednoj prostoriji bilo potrebno emitovati višestruko veću energiju, uz ogromne gubitke i izuzetni nisku efikasnost sistema.
Dakle, iako se energija prenosi bez fizičkog kontakta, riječ je o kontrolisanom i lokalizovanom sistemu, što ni u kom slučaju ne može biti isto kao i prenos električne energije za velike potrošače, zbog čeka analizirane objave ocjenjujemo kao manipulisanje činjenicama.
Ocjenu “Manipulisanje činjenicama” dobija medijski izvještaj koji koristi poznate i tačne činjenice, ali ih interpretira na obmanjujući način. Ovi izvještaji uglavnom koriste tačne informacije za izvođenje netačnih zaključaka ili tvrdnji, čime usmjeravaju zaključke konzumenata medijskog sadržaja u pogrešnom smjeru u odnosu na stvarno značenje predstavljenih činjenica.